Muzyka
Muzyka przy kolacji w Fes: oud, skrzypce i darbuka
Trzy instrumenty, które usłyszysz podczas kolacji w pałacu w Fes — skąd pochodzą i jak łączą się z dawną andaluzyjską tradycją muzyczną tego miasta.
Zarezerwuj swoje miejsce przy stole ↗Trzy instrumenty, jeden zespół
Trzy instrumenty niosą brzmienie wieczoru: skrzypce, oud i darbuka. Podczas kolacji gra na żywo zespół folklorystyczny, a program wybiera sam zespół na dany wieczór, więc żaden konkretny utwór nie jest gwarantowany. Możesz jednak liczyć na brzmienie instrumentów, na których grano w basenie Morza Śródziemnego i na Bliskim Wschodzie od bardzo dawna. Każdy pełni inną rolę: jeden wyśpiewuje linię melodyczną, drugi ją szarpie, trzeci utrzymuje puls.
Oud
Oud to lutnia o krótkiej szyjce i gruszkowatym kształcie, bez progów, zwykle z 11 strunami w sześciu chórach. Jego historia jest długa i dobrze udokumentowana: IX-wieczny filozof al-Kindi opisał jego budowę w liście, a Wikipedia odnotowuje, że zachodnie lutnie rozwinęły się ze średniowiecznego islamskiego oudu. W zespole folklorystycznym pełni rolę szarpanej linii melodycznej — tej, która potrafi jednocześnie nieść melodię i akompaniament.
Darbuka
Darbuka to szklankowy bęben z pojedynczą membraną, szeroko stosowany w tradycyjnej muzyce Afryki Północnej, Bliskiego Wschodu i Bałkanów. Muzycy trzymają go pod ramieniem lub kładą bokiem na kolanach i uderzają opuszkami palców oraz dłonią, co daje rezonujące brzmienie, które szybko wybrzmiewa. Wikipedia wyróżnia dwa główne style: typ egipski ma zaokrąglone krawędzie wokół membrany, co sprzyja szybkim werblom, natomiast typ turecki odsłania krawędź, dzięki czemu muzyk może strzelać palcami o membranę.
Skrzypce w marokańskim zespole
Skrzypce mają ugruntowane miejsce w muzyce marokańskiej. Marokańska orkiestra andaluzyjska, jak opisuje ją Wikipedia, używa oudu, rababu, darbuki i kamanji, arabskiej nazwy skrzypiec. Te same instrumenty istnieją więc w dwóch światach jednocześnie: w koncertowej tradycji miasta i w żywiołowym zespole folklorystycznym, który gra, gdy jesz kolację. Do rodziny należą także rabab, tamburyn i qanun.
Fez i jego klasyczna tradycja
Fez kojarzy się ze stylem tarab al-āla, będącym efektem dużej migracji muzułmanów z Walencji do tego miasta. Uczeni cytowani w artykule o Fezie wolą nazwę āla, oznaczającą „instrument", od popularnej etykiety „muzyka andaluzyjska"; jeden z nich wybrał ją, aby odróżnić ten styl od czysto wokalnej tradycji sufickiej. Zespół folklorystyczny przy twoim stoliku nie gra tej tradycji. Dzieli rodzinę instrumentów i to jest więź, którą warto znać.
Czym jest nuba
W marokańskiej tradycji andaluzyjskiej centralną formą jest nuba, suita złożona z pięciu części, każda z własnym rytmem. Wikipedia zauważa, że pełna nuba nigdy nie jest wykonywana za jednym posiedzeniem, co jest użytecznym przypomnieniem, jak ogromny jest ten repertuar. Tradycja Maroka jest także nazywana najlepiej udokumentowaną spośród szkół andaluzyjskich. Niczego z tego nie będzie w programie kolacji, ale to jest muzyczne tło miasta wokół pałacu.
Festiwal Muzyki Sakralnej Świata
Fez gości również coroczny Festiwal Muzyki Sakralnej Świata, który rozpoczął się w 1994 roku i prezentuje muzykę religijną z całego świata; artykuł o Fezie umieszcza go w maju lub czerwcu, z koncertami w kilku miejscach w mieście. To osobne wydarzenie z własnym programem i biletami, a kolacja nie ma z nim żadnego związku. Jeśli twoja podróż przypada na ten sezon, to inny sposób, by usłyszeć Fez w pieśni.
Z Andaluzji do Fezu
Fez od dawna jest miastem przybyszów z al-Andalus. Relacja Wikipedii o Fes el Bali mówi, że wielu pierwszych mieszkańców miasta to uchodźcy uciekający przed powstaniem w Kordobie, a artykuł o Fezie wiąże klasyczny styl miasta z późniejszą migracją z Walencji. Sama muzyka andaluzyjska, jak twierdzi artykuł o tej tradycji, allegedly narodziła się w Emiracie Kordoby w IX wieku, a Ziryāb jest czasem uznawany za jej twórcę. Pieśni i instrumenty podróżowały wraz z ludźmi, którzy je nieśli.
Dla kogo to nie jest
Jeśli marzysz o koncercie w ciszy, z programem, skupieniem pianisty i bez brzęku talerzy, to nie jest wieczór dla Ciebie. Zespół gra w tętniącej życiem sali podczas kolacji przy stolikach, a tancerze poruszają się między gośćmi. Kto szuka samej klasycznej tradycji āla, powinien wybrać dedykowany koncert w Fes, a nie folklorystyczną kolację. Ta kolacja jest po to, by jeść, podziwiać tancerzy i pozwolić żywemu zespołowi wypełnić dziedziniec.
Źródła